Yazı Detayı
04 Ekim 2020 - Pazar 14:55
 
İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI (DRONE) VE TÜRK HUKUKU İLE İLİŞKİLERİ AV. BURÇİN SUNGUR
Av. Burçin Sungur
av.burcinsungur@gmail.com
 
 

 

İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI (DRONE) VE TÜRK HUKUKU İLE İLİŞKİLERİ

AV. BURÇİN SUNGUR

 

“Drone” olarak da adlandırılan insansız hava araçları artık günlük hayatımızın bir parçası haline gelmiştir. Drone’ lar kolluk kuvvetleri, yangın söndürme, askeri faaliyet, fotoğraf veya video yapma, arazi gözetimi, taşımacılık, vahşi yaşam izleme, arama ve kurtarma operasyonları, haritacılık, atmosferik çalışma, afet müdahalesi, haberleşme, sınır devriyesi faaliyetleri ve eğlenceye hizmet etme amaçlı kullanılmaktadırlar.

Birçok alanda kullanılan ve insan hayatını kolaylaştıran drone ‘lar dünyada büyük bir hızla yayılmakla birlikte ülkemizde İnsansız Hava Aracı (İHA) sayısı ile İnsansız Hava Aracı Pilotu (İHAP) sayısı her yıl hızla artış göstermektedir.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü resmi web sitesinde yapmış olduğu resmi açıklamada, insansız hava aracı pilot (İHAP) sayısının 2018 yılsonu itibariyle 35 bine, insansız hava aracı (İHA) sayısının ise 27 bine yükselmiş olduğunu açıklamış olup 2019 yılı kayıtlarına göre ise 7 bin İHA daha eklendiğini, İHA pilotu sayısının ise 13 bin artarak rekor bir büyüme gösterdiğini bildirmiştir.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından 2016 ila 2019 yılları arasında açıklanan verileri tablo halinde inceleyecek olursak İHA VE İHAP sayıları aşağıdaki gibidir:

 


İNSANSIZ HAVA ARACI SAYISI


İNSANSIZ HAVA ARACI PİLOTU SAYISI

2016 YILI

8 bin 349

11 bin 839

2017 YIL SONU

20 bin 813

22 bin 195

2018 YIL SONU

27 bin 560

35 bin 660

2019 YIL SONU

34 bin 560

48 bin 660

*bu tablo Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ nün açıkladığı verilere göre hazırlanmıştır.

Tablo incelendiğinde Türkiye’ de gerek İHA sayısında gerekse de İHA pilot sayısında her yıl artış olduğu görülmektedir.

Ülke dışındaki verilerden de bahsedilecek olursa; Aralık 2015 - Mart 2016 arasında ABD'de 408.000 İnsansız Hava Aracı kaydedilmiştir.1

2020 yılı itibariyle ise Federal Havacılık İdaresi'ne 1.1 milyondan fazla eğlence/hobi amacıyla kullanılan İnsansız Hava Aracı kayıtlıdır.2

Almanya'da ise 2019 yılında yaklaşık 500.000 drone kullanımı yapılmış olup bunların büyük bir kısmı özel yani şahsi olarak kullanılmıştır.

Kategorizasyon

İnsansız Hava Araçlarının kategorizasyonu aşağıda yer alan şemada gösterilmiştir.

İnsansız Hava Araçlarının Hukuki Durumu

Türk hukukunda insansız hava araçları ile ilgili “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT – İHA)” bulunmaktadır.

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının (SHT-İHA) amacı Türk Hava Sahasında işletilecek veya kullanılacak sivil İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemlerinin ithali, satışı, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliğin sağlanması, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken nitelikleri, hava trafik hizmetleri ve İHA operasyonlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Talimatın kapsamından bahsedilecek olursa; Talimat, Türk Hava Sahasında uçacak İHA'ları, ilgili sistemleri, bunları ithal edecek, satışını yapacak, işletecek ya da kullanacak gerçek ve tüzel kişileri, bu kapsamda görev alacak personeli, İHA ekibini ve hava sahası kullanımı ile verilecek hava trafik hizmetlerini kapsamaktadır.

Talimatta belirtildiği üzere; devlet insansız hava araçları, yalnızca kapalı alanlarda kullanılan İHA ve sistemleri, yere veya herhangi bir platforma bağlı olan insansız balon ve benzeri sistemler ve azami kalkış ağırlığı 500 gr'dan daha az olan İHA 'lar bu talimatın kapsamı dışındadır.

 

Bugüne kadar yürürlüğe giren ve yürürlükten kalkan veya revize edilen talimatlar kronolojik olarak aşağıdaki tabloda sıralanmıştır:

 

 

 

TALİMAT ADI

YAYINLANMA TARİHİ

YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMA TARİHİ

 

 

 

İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Ayrılmış Hava Sahalarındaki Operasyonlarının Usul Ve Esaslarına İlişkin Talimat

30/10/2013

22/02/2016

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA)

22/02/2016

24/04/2016

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA)

22/04/2016

12/06/2017

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA)                                 

22/02/2016

12/07/2020 – şu anda yürürlüktedir

 

Görüldüğü gibi “İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Ayrılmış Hava Sahalarındaki Operasyonlarının Usul ve Esaslarına İlişkin Talimat” İHT Talimatı ’nın yayımlanmasıyla yürürlükten kalkmıştır.

Son olarak 22/02/2016 yayım tarihli İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) ise revize edilmiş olup halihazırda 12/07/2020 tarihli talimat yürürlüktedir.

22/02/2016 yayım tarihli İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının revize edilme nedeni ise İnsansız Hava Araçları ile ilgili kurs programlarının Milli Eğitim Bakanlığı ‘nca onaylanmış olmasıdır. Bu onay yayımlanmış olup böylece yetkili eğitim kuruluşları 05.07.2020 tarihinden itibaren Milli Eğitim Bakanlığı kurs programı onayı alma şartına tabi olmuşlardır. Bu düzenleme ile birlikte yetkili insansız hava aracı eğitim kuruluşlarının 05.07.2021 tarihine kadar bahse konu kurs programlarını açma iznini Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne ibraz etmeleri gerekmektedir.

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) drone’ lar ile ilgili olarak uygulanan tek mevzuat değildir. İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatında (SHT-İHA) bulunmayan düzenlemeler söz konusu olduğunda diğer mevzuatlar kıyasen uygulanacaktır. Söz konusu talimat dışında, drone ile alakalı olarak para cezası kesilmesi halinde idari işlem uygulanabilecek veya aracın suça karışmış olması halinde durum ceza yargılamasına kadar uzanabilecek ve cezai işlem uygulanabilecektir.

Nitekim; geçmişe dönüp kısa bir örnek vermek gerekirse; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün şikayeti üzerine Atatürk Havalimanı hava sahasında uzaktan kumandalı drone uçuran kişi aleyhinde Yargıtay 19. Ceza Daire Türk Ceza Kanununda yer alan "Trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçundan 10 ay hapis cezasına hükmedilmiştir.

Azami kalkış ağırlığı 500 gr (dâhil)  -  25kg aralığında olan İnsansız Hava Araçları için Özel Uçuş İzni Belgesi düzenlenmez. Fakat bu kategorideki İnsansız hava araçlarının ticari amaçla uçurulmak istenmesi halinde ise İHA2 sınıfında istenen belgelerin (bu belgeler İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının 8/3 Maddesinde sayılmıştır) sağlanması zorunludur. Bu belgeler değerlendirilerek şartlar sağlanır ise Özel Uçuş İzin Belgesi düzenlenecektir.

Azami kalkış ağırlığı 4 kg (dâhil) - 25 kg aralığında olan İnsansız hava araçları için Genel Müdürlük tarafından Tahditli Tip Sertifikası, Uçuşa Elverişlilik Sertifikası ve Özel Uçuş İzni Belgesi yerine Genel Müdürlük resmi internet sayfasında örnekleri verilen Emniyet ve Uygunluk Beyanları kabul edilmektedir. Bu beyanların geçerliliği İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının 8/2 Maddesinde belirtilen hususlara göre değerlendirilecektir.

Azami kalkış ağırlığı 25 kg (dâhil) - 150 kg aralığında olan İnsansız Hava Araçları için İHA 1 kuralları geçerli olmakla; güvenli ve emniyetli operasyon yapma kabiliyeti değerlendirilerek 3 yıl süreli Özel Uçuş İzni Belgesi düzenlenir. Bu araçların güvenli ve emniyetli operasyon yapma kabiliyetinin olup olmadığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının 8/3 Maddesinde belirtilen belgelere göre değerlendirilecektir. Azami kalkış ağırlığı 150 kg (dâhil) ve daha fazla olan İnsansız Hava Araçları için ise Genel Müdürlük tarafından Uçuşa Elverişlilik Sertifikası düzenlenir ve her 3 yılda bir yenilenir. Uçuşa Elverişlilik belgesinin düzenlenebilmesi için İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının 8/3 Maddesinde belirtilen hususlarla birlikte İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatının 4. Maddesindeki hususlar aranır.

İHA0 ve IHA1 kategorisindeki hava araçları ve bu araçların pilotu Genel Müdürlük tarafından oluşturulan internet tabanlı Kayıt Sistemine kaydolmak zorundadırlar. Bu kayıtlar, suç işlenmesinin önlenmesi ve suç soruşturmalarında kullanılmak üzere kolluk birimleriyle paylaşılır. Bu yükümlülüğe aykırı hareket edenler ile yurtdışından bireysel olarak getirdiği veya yurtiçinde devraldığı aracı en geç üç gün içinde sisteme kaydettirmeyenlere idari para cezası verilir.3

İHA2 ve İHA3 sınıfındaki araçların tescili zorunluyken İHA0 ve İHA1 kategorisindeki İnsansız Hava Araçları için tescil işlemi yapılmıyor.

Açıklandığı ve örneklendirildiği üzere, her ne kadar insansız hava araçları büyük ölçüde eğlence için kullanılıyor olsalar da popüler olan ve insan hayatını oldukça kolaylaştıran bu araçlar dikkatle ve yasalara uygun kullanılmadığında eğlencenin sonu kötü bitebilecektir.

Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte insansız hava araçlarının kullanım alanları da artış gösterecektir ve gün geçtikçe hayatımızda daha çok yer alacaklardır. O kadar ki drone’ lar artık salgınla mücadelede dahi kullanılır hale gelmiştir. Salgın sürecinde yapılması gerekli olan duyuruları yapıyor, kamu alanı dezenfekte ediyor, temassız kritik malzeme dağıtımı yapıyor ve vücut ısısı ölçüyorlar.  Bu araçların kullanım alanları arttıkça ve özellikleri geliştikçe tahmin edilen o ki var olan düzenlemeler yetersiz kalacaktır ve hukukumuzda yeni düzenlemeler yer alacaktır.04/10/2020

 

1  Marktforschung: Von wegen 400.000 Drohnen in der Luft”, Drohnen Journal” Dergisi, 05/08/2020

2  “Current Unmanned Aircraft State Law Landscape”, National Conference of State Legislatures Derneği Yayını,
   04/01/2020 

3 19. Ceza Dairesi’nin 2018/6443 E., 2018/11497 K. Sayılı Kararı

 
Etiketler: İNSANSIZ, HAVA, ARAÇLARI, (DRONE), VE, TÜRK, HUKUKU, İLE, İLİŞKİLERİ, , AV., BURÇİN, SUNGUR,
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
KAĞITHANE İYİ PARTİ DEKİ DEPREM AK PARTİYE YARADI
KAĞITHANE İYİ PARTİDEKİ İSTİFALAR İL YÖNETİMİNİ HAREKETE GEÇİRDİ
P*******K LİK HANGİ YÖREYE AİT ?
Maksat Yeşillik Olsun 
Soylu-Özdağ polemiğine Sedat Peker de katıldı!
BABACAN: ALTILI MASANIN ADAYI BÜYÜK BİR ZAFER KAZANACAK
BASINDAN KAÇARKEN BASINA TUTULDU !!
Pandemi nedeniyle ara verilmişti! "Gece Metrosu" seferleri İstanbul'da tekrar başladı
Süper Lig'de şampiyon Trabzonspor oldu!
VKİY AİLESİ ATANIN HUZURUNDA
AK Partili vekil Cemal Bekle'nin kardeşi bıçaklandı
Maden Ocağı Ruhsatına Dava
RIZA AKPOLAT'DAN BAYRAM MESAJI
BEŞİKTAŞ’TA 19 MAYIS GENÇLİK FESTİVALİ İLE KUTLANACAK
Parkta herkesin gözü önünde eşini bıçaklayarak katleden caniye vatandaşlar linç girişiminde bulundu! O anlar kamerada
2 yaşındaki kızını bıçaklayarak katleden anne, ifade verdi
CHP Eyüpsultan Gülsüm Polat bildiğimiz gibi
Üreticiler Merakla bekliyordu! Et ve Süt Kurumu'ndan zam açıklaması geldi
Erzurum’da Vatandaşlar Çözüm Bekliyor
Etiler'de şaşkınlık yaratan gizem! Yol çökmesiyle ortaya çıkan yeraltı tünelinin çıkışı aranıyor
DADAŞ KIZI GAMZE AKKUŞ İLGEZDİ ERZURUM 'DAN DEĞİŞİM SİNYALİNİ ALDIK
YENİŞEHİR BELEDİYESİ’NDE GREV SESLERİ
KAĞITHANE DE MESLEK LİSELERİ TANITIM ŞÖLENİ
Maltepe Belediyesi'nde rüşvet ve yolsuzluk
Pençe-Kilit Operasyonu'ndan yürek yakan haber
İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Çataklı açıkladı: 1 milyon Suriyelinin gönüllü dönüşünde son aşamaya gelindi
Canan Kaftancıoğlu'nun Suriyelilerin gönderilemeyeceğine dair sözlerine CHP'den cevap
Atatürk Havalimanı Millet bahçesine dönüşecek
GENÇ YETENEKLERDEN ‘OLAY YERİ’ RESİM SERGİSİ: GSA’DA AÇILDI
Özdağ, "Süleyman, ben yarın saat 11.00'de tek başıma ve silahsız İçişleri Bakanlığı önünde olacağım
En Son Eklenenler
Şişli'de eski sevgilisi tarafından öldürülen kadın İBB çalışanı çıktı,
Resmi Gazete'de yayınlandı! Sigara ve alkole ÖTV zammı
BEŞİKTAŞ BELEDİYESİ 27 SANATÇIYLA ARTCONTACT İSTANBUL ÇAĞDAŞ SANAT FUARI’NDA
İSTANBUL’UN FETHİ, ELDE, DİLDE, GÖNÜLDE KUTLANACAK
Değerli edebiyatseverler, sevgili dostlar;
AKP’yi böyle tarif etti: “Türk usulü ahbap çavuş kapitalizmiyle yandaş kayırma, kendini ve etrafını besleme keyfiliği…”
“VINCENT VAN GOGH İLE BİRLİKTE ZEYTİN AĞAÇLARI GÖLGESİNDE” AKSM’DE
53 PROJENİN 53'ÜNCÜSÜNE DE BAŞLANDI
Başkan Gökhan Yüksel’den Sanatçı Niyazi Koyuncu’ya Davet
DADAŞ KIZI GAMZE AKKUŞ İLGEZDİ ERZURUM 'DAN DEĞİŞİM SİNYALİNİ ALDIK
BEŞİKTAŞ BELEDİYESİ ÇOCUK KOROSU’NA ‘MÜZİKALİTE- MÜZİKAL DİNAMİKLER’ ÖDÜLÜ
OKÇULAR HASBAHÇE'DE TESTİYİ KIRMAK İÇİN YARIŞTI
SİNEMANIN GÖRÜNMEYEN EMEKÇİSİ İBRAHİM ENEZ’İN İMZASIYLA “FİLM AFİŞLERİ” SKSM’DE
CHP’de Maltepe mitingi sonrası yeni hazırlık
ÜMRANİYE'DE HIDIRELLEZ ŞENLİĞİYLE BİRLİKTE KARABEKİR CEMEVİ’NİN TEMELİ ATILDI
İZKEF yine ‘TURGAY YOKUŞ’ dedi
KÜÇÜKÇEKMECE’DE MASAL KAMYONU YOLA ÇIKIYOR
Gıda krizi diye bir şey yoktur, çiftçiye gereken desteği vermemek vardır”
Çerkes Sürgünü Anması CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun Katılımı ile Gerçekleşti
Böyle israf ve haksız servet transferi görülmedi’
EYP'ye basarak yaralanan uzman çavuş şehit düştü!
Boğaziçin'de öğrenci yürüyüşüne polis müdahalesi yine gündemde
BELEDİYE MECLİSİNDE ÖZEL GENÇLİK OTURUMU
19 MAYIS BEŞİKTAŞ'TA COŞKUYLA KUTLANDI
19 MAYIS ŞİŞLİ’DE COŞKUYLA KUTLANDI
KÜÇÜKÇEKMECE BELEDİYESİ’NDEN 19 MAYIS’A ÖZEL BİR DİZİ ETKİNLİK
AK Parti eski milletvekili Bakır'dan bomba sığınmacı iddiası:
CHP var gücüyle yarınki mitinge hazırlanıyor:
Maltepe Belediyesi'nde rüşvet ve yolsuzluk
Görevden alınan AKP'li Cahit Özkan'dan açıklama: Affımı istirham ettim
Alıntı Yazarlar
Anketler
EN GÜVENİLİR SİYASETÇİ KİM
Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı
sanalbasin.com üyesidir google.com, pub-1785681847249596, DIRECT, f08c47fec0942fa0 var divsinif = 1;divsinif==true ? $(".body").attr("id","iskelet"):$(".body").attr("id","iskelet_solda");